Phiên 13/10 khép lại ở 1.719,42 điểm, giảm 1,56 điểm (−0,09%) — phiên giảm thứ 5 liên tiếp, tổng cộng −39,66 điểm, và là phiên đầu tiên xuyên thủng đường 1.730 (đáy tháng 8) để áp sát ngưỡng tâm lý 1.700. Trong phiên, chỉ số dao động trong vùng 1.710,95–1.726,35 điểm; buổi sáng có thời điểm vượt 1.725 nhưng không duy trì được khi áp lực bán gia tăng tại nhóm vốn hóa lớn. Độ rộng HOSE nghiêng hẳn về phe bán: 94 mã tăng (6 trần) / 200 mã giảm (2 sàn) / 110 mã đứng giá; toàn thị trường ghi nhận gần 420 mã giảm so với chỉ ~220 mã tăng. Điểm tựa duy nhất giúp chỉ số không giảm sâu là nhóm trụ: VIC (+1,37%) và VHM (+0,78%) kéo gần 6 điểm, cùng HDB (+2,21%), TCB (+1,07%), LPS, PNJ (+5,8%) ở chiều đỡ. Ở chiều ngược lại, hàng loạt cổ phiếu lớn đè chỉ số: BID (−1,48%), VCB (−0,71%), MSN, LPB (−2,36%), HPG (−1,2%), MCH, FPT, BSR (−1%). Sắc đỏ tập trung ở các nhóm tiêu dùng, năng lượng, công nghệ thông tin. Thanh khoản tiếp tục là điểm trừ: giá trị giao dịch HOSE chỉ ~13.160 tỷ đồng — thấp hơn 22% so với trung bình 20 phiên; tổng giá trị 3 sàn đạt khoảng 14.366 tỷ đồng.

Khối ngoại nối dài chuỗi bán ròng sang phiên thứ 15 liên tiếp — một trong những chuỗi dài nhất năm 2026 — với tổng giá trị rút ròng ~468 tỷ đồng toàn thị trường (khối lượng bán ròng hơn 14,4 triệu cổ phiếu). Tính riêng trên HOSE, nhà đầu tư nước ngoài bán ròng gần 434 tỷ đồng (13,5 triệu cổ phiếu); trên HNX bán ròng hơn 24 tỷ đồng, tập trung tại PVS (~14 tỷ) và IDC (~11 tỷ). Tâm điểm bán: FPT dẫn đầu với 107 tỷ đồng — phiên bán ròng thứ 11 liên tiếp của mã này; tính từ đầu năm 2026, khối ngoại đã bán ròng khoảng 180 triệu cổ phiếu FPT, tương đương hơn 14.700 tỷ đồng. Xếp sau FPT là GMD (~45 tỷ), MSB (hơn 42 tỷ), cùng VPB, TCB, VCI (−25 tỷ), VIX (−21 tỷ), HPG và PLX chịu áp lực bán. Ở chiều ngược lại, khối ngoại giải ngân gom HDB (+44 tỷ) và PNJ (~+33 tỷ) — phiên PNJ được mua ròng trở lại sau chuỗi phiên bán ròng; nhóm ngân hàng còn có MBB, SHB, VIB được mua ròng hơn 10 tỷ đồng; VHM thu hút hơn 20 tỷ đồng; BSR được mua ròng hơn 17 tỷ đồng. Lưu ý phương pháp: phiên 13/10 không ghi nhận giao dịch thỏa thuận lớn đột biến — con số bán ròng ~468 tỷ phản ánh chủ yếu giao dịch khớp lệnh, tức là "bán ròng thật", khác với các phiên "bán ròng ảo" do thỏa thuận MCH (9/10) hay mua ròng "ảo" do thỏa thuận MSR (1/10).

Điểm đáng chú ý trong phiên là diễn biến của NVB (Ngân hàng TMCP Quốc Dân): giảm hết biên độ −9,7% xuống 14.900 đồng/cổ phiếu, với gần 4 triệu đơn vị được khớp lệnh — một trong những cổ phiếu ngân hàng hiếm hoi giảm sàn trong phiên. Ở nhóm ngân hàng, diễn biến phân hóa rõ nét: HDB tăng 2,21%, TCB tăng 1,07%, VIB tăng 0,73%, SHB tăng 0,48% — ngược lại, LPB giảm 2,36%, STB giảm 1,94%, BID giảm 1,48%, VCB giảm 0,71%. Nhóm chứng khoán cũng giao dịch kém tích cực: VND giảm 1,9%, VIX giảm 1,71%, SSI giảm 0,79%, VCI giảm 0,54%. Diễn biến trái chiều giữa các nhóm ngành cho thấy dòng tiền chưa lan tỏa đồng đều, trong khi nhà đầu tư vẫn thận trọng trước áp lực điều chỉnh tại nhiều cổ phiếu lớn.

Hai điểm sáng hiếm hoi của phiên đều đến từ những cái tên có câu chuyện riêng rõ ràng. HDB có thời điểm chạm 23.250 đồng/cổ phiếu — mức kỷ lục mọi thời đại, đóng cửa tại 23.100 đồng (+2,2%), và được khối ngoại mua ròng 44 tỷ đồng — dẫn đầu chiều mua ròng của khối ngoại trong phiên. PNJ bật tăng 5,8% lên 19.200 đồng/cổ phiếu, khớp hơn 13,7 triệu đơn vị — nhịp hồi phục sau chuỗi biến động dữ dội (vừa trở lại giá sàn 18.150 đồng trong phiên 12/10), đồng thời được khối ngoại mua ròng trở lại ~33 tỷ đồng sau chuỗi phiên bán ròng; dù vậy, vốn hóa PNJ vẫn chỉ còn dưới 10.000 tỷ đồng. Ngoài ra, THD duy trì giá trần 107.800 đồng — phiên tăng trần thứ 3 liên tiếp, cho thấy dòng tiền đầu cơ vẫn chọn lọc các mã vốn hóa vừa và nhỏ có câu chuyện riêng.

Sáng 13/10, chỉ số KOSPI của Hàn Quốc giảm hơn 5% trong phiên, buộc Sở Giao dịch Hàn Quốc (KRX) kích hoạt cơ chế sidecar bán — tạm dừng các lệnh bán chương trình (program sell orders) trong 5 phút, bắt đầu lúc 9:47:58. Đây là lần đầu tiên sidecar bán được kích hoạt trên thị trường KOSPI kể từ ngày 19/8 (khoảng 2 tháng). Tại thời điểm kích hoạt, hợp đồng tương lai KOSPI 200 ở mức 955,02 điểm — giảm 51,20 điểm (−5,08%) so với phiên trước. KOSPI có thời điểm thủng mốc 6.000 lần đầu tiên kể từ 31/7; Samsung Electronics giảm 6,09%, SK Hynix giảm 8,10%; chỉ số Nikkei 225 của Nhật Bản giảm 2,37%. Nguyên nhân trực tiếp: CXMT — nhà sản xuất DRAM lớn nhất Trung Quốc — công bố tiến bộ trong công nghệ DRAM thế hệ mới, dấy lên lo ngại dư cung chip nhớ toàn cầu; đêm trước đó, chỉ số bán dẫn Philadelphia (SOX) của Mỹ đã giảm 2,67%.

Khi VN-Index xuyên thủng 1.730 và áp sát ngưỡng tâm lý 1.700, câu hỏi quan trọng nhất là: định giá đã đủ rẻ để "đỡ" chỉ số chưa? Dữ liệu cho thấy một bức tranh hai mặt. Mặt tích cực: P/E trượt 12 tháng tại 30/9 chỉ còn 12,05x (giảm từ 12,46x cuối tháng 8); theo FiinTrade, P/E hiện ~12,2x — thấp hơn ~9% so với bình quân 5 năm 13,4x. Đặc biệt, loại trừ nhóm Vingroup (VIC, VHM, VRE, VPL), P/E thị trường chỉ còn ~10,07x — vùng được đánh giá là thấp so với lịch sử. P/B thị trường ở 1,98x; phần lớn nhóm ngành có P/E thấp hơn trung vị 10 năm. So với khu vực, Việt Nam cũng đang ở nhóm thấp: thấp hơn MSCI Cận biên (12,52x), Hàn Quốc (12,51x), Indonesia (13,4x), Malaysia (14,35x) và MSCI Mới nổi (15,93x). VNDIRECT ước tính P/E forward sau cập nhật KQKD Q3 và Q4/2026 lần lượt chỉ ~11,7x và ~11,5x — thấp hơn đáng kể so với mặt bằng lịch sử, với kịch bản lợi nhuận toàn thị trường tăng 25–31% thì VN-Index tại P/E 12x tương ứng vùng 1.818–1.914 điểm (P/E 13x: 1.969–2.073 điểm). Mặt thận trọng: các chuyên gia lưu ý định giá hấp dẫn mới chỉ là điều kiện cần — thị trường vẫn cần chất xúc tác vĩ mô rõ ràng hơn (giá dầu hạ nhiệt, áp lực lạm phát giảm, thanh khoản hệ thống cải thiện, mặt bằng lãi suất ổn định, tín hiệu tích cực từ đàm phán thương mại Việt–Mỹ). Tăng trưởng lợi nhuận quý 3 dự báo 23–25% (chậm lại so với 41,2% của quý 2 do nền so sánh cao) — mùa BCTC quý 3 sẽ là "phép thử" phân hóa: MSN, MWG được dự báo tăng 121% và 85%, trong khi các CTCK lớn có thể giảm 19–29% do thanh khoản thấp.